Kamâl

Vikisözlük sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Disambig.svg Ayrıca bakınız: Kamal, kamal

Türkçe[düzenle]

Özel ad[düzenle]

Kamâl (belirtme hâli Kamâl'ı, çoğulu Kamâl'lar)

"Kamâl Atatürk"
[1] Bir erkek adı. kuşatma, muhasara, abluka
[2] Bir erkek adı. kale, sur
[3] Arapça ve Farsça كمال isminin Türkçeye aktarılmasında bazen Kemal yerine kullanılır.

Açıklamalar[düzenle]

[1] Atatürk'ün Kemal yerine kullandığı bu adla ilgili olarak Atatürk hayatta iken Anadolu Ajansı tarafından şöyle bir açıklama yapılmıştır: "İstihbaratımıza nazaran, Atatürk'ün taşıdığı Kamâl adı Arapça bir kelime olmadığı gibi, Arapça Kemal kelimesinin delâlet ettiği manada da değildir. Atatürk'ün muhafaza edilen öz adı, Türkçe 'ordu ve kale' manasında olan Kamâl'dır. Son 'â' üstündeki tahfif işareti 'l'i yumuşattığı için, telâffuz hemen hemen Arapça 'Kemal' telâffuzuna yaklaşır." (Niyazi Ahmet Banoğlu, Atatürk'ün İstanbul'daki Hayatı, 2. cilt, Millî Eğitim Matbaası, 1974, s. 131) Ancak doğrudan doğruya kale ve ordu anlamına gelen kamâl sözcüğüne sözlüklerde rastlanılmamaktadır. Özbekçenin açıklamalı bir sözlüğü olan Oʻzbek tilining izohli lugʻati adlı sözlükte qamal sözcüğünün tanımında bu iki sözcük birlikte geçmektedir: Şehir, kale, ordu vb.ni teslim olmaya zorlamak amacıyla düşman koşunlarını kuşatmaya alma ve bu durumda tutma; kuşatma, muhasara.
[2] Özbekçedeki qamal sözcüğü Kazakçada da bulunmakta olup "kale" ve "sur" anlamlarına gelmektedir. Her iki dilde de "q" kalın, "k" ise ince "k" sessizini (ünsüz) çıkartma görevinde kullanılmaktadır.
[3] Taha Akyol'un açıklamasına göre Yakutçada (Sakaca) "kale" anlamına gelmektedir. Atatürk "Güneş Dil Teorisi" nedeniyle Türk dilleri içerisinde eski Doğu ve Batı Türk dil lehçelerinden kendi Arapça ismine benzeyen isimler aramış ve bunun sonucunda da "kale, sur, ordu" anlamlarına gelen "kamal" ismiyle Arapça kökenli olup "mükemmel" anlamına gelen "kemal" ismini değiştirmiştir. Sözcüğün Türkiye Türkçesine uyarlanışında Kazakça ve Yakutça fonetiğindeki gibi okunabilmesi için Anadolu Ajansının açıklamasında yer aldığı gibi tahfif işareti kullanılmıştır. İnsanların kafasında karışıklık yaratmaması için hem "Kemal Atatürk" hem de "Kamâl Atatürk" adıyla kendisi için basılan kimliği aynı anda kullanmıştır.
[4] İbranicedeki kamal sözcüğü Arapça kökenli olup "mükemmel" anlamına gelmektedir.
[5] Kemal isminin Arapçadaki orijinal hali "Kamal" olmakla birlikte sözcük kökeni "Kamāl" olarak geçmektedir. İlgili sözcük Osmanlıca ve Türkçede "Kemal" biçiminde yazılmaktadır. Doğrulatılması için arama motorlarına 'Kemal or Kamal in Arabic language' yazılarak görülebilir.
[6] Kemal sözcüğünün yabancı dillere aktarılışı (transkripsiyon) "Kamal" biçiminde yapılmaktadır. Kemal sözcüğü Arapçada "Kamal köken olarak Kamāl" biçiminde yer almaktadır.

Köken[düzenle]

[1] Eski Türkçe kamamak ("kuşatmaya almak; esir etmek") > Özbekçe qamal ("kuşatma, muhasara, abluka") ve Kazakça qamal ("kale, sur")

İlgili sözcükler[düzenle]

Kemal, Atatürk

Kaynakça[düzenle]

[1]
  • Niyazi Ahmet Banoğlu, Atatürk'ün İstanbul'daki Hayatı, 2. cilt, Millî Eğitim Matbaası, 1974, s. 131
  • Oʻzbek tilining izohli lugʻati
  • Oʻzbek tilining etimologik lugʻati
  • Özbekçe-Türkçe sözlükte kamal "qamal"
[2]
[3]
[4]
[5]
[6]