baba

Vikisözlük sitesinden

Git ve: kullan, ara

[değiştir] Çağatayca

[değiştir] Ad

Anlamlar:

[1] Ata, cid, peder, ebu

[2] deve.

Bu madde 2007 yılında
39. haftanın sözcüğüydü.

[değiştir] Türkçe

[değiştir] Ad

Durum	Tekil	Çoğul
[1] baba
Yalın	baba	babalar
Belirtme (-i)	babayı	babaları
Yönelme (-e)	babaya	babalara
Bulunma (-de)	babada	babalarda
Çıkma (-den)	babadan	babalardan
Tamlayan	babanın	babaların

Yazılışlar:

[1] بابا

Anlamlar:

[1] (akrabalık) Bir kişinin dünyaya gelmesine sebep olan er kişi.

[2] (denizcilik) Gemi veya iskelede Halatları bağlamak için güverte üzerinde konulmuş silindir şeklindeki yuvarlak başlı, iri dökme demir, ağaç veya beton dikme.

[3] Ata, ecdad (Rumelide kullanılan Kayı Türkçesinde)

[4] Çocuğu olmuş erkek.

[5] (eskimiş) Tarikatlarda tekke büyüğü.

[6] (eskimiş) Tekke büyüklerine verilen unvan.

[7] (mecaz) Silah kaçakçılığı, kara para aklama ve uyuşturucu madde ticareti gibi kirli ve gizli işler yapan çetenin başı.

[8] (mecaz) Yaratıcı, kurucu kimse.

[9] Kazılarda çıkarılan toprağın miktarını hesaplayabilmek için yer yer bırakılan toprak dikme.

[10] Çatı merteki.

[11] Bir ülkeye veya bir topluluğa yararlı olmuş kimse.

[12] Koruyucu, babalık duyguları ile dolu kimse.

[13] Koruyucu, velinimet.

[14] Saygı ifadesi olarak yaşlılara verilen unvan.

[15] Zencilerde görülen saraya benzer bir hastalık.

Örnekler:

"Türk babanın ve Türk ananın çocuğu Türktür." - Anayasa.

"Asya'daki babalarımızdan miras kalan millî şiirimizin manzum şekillerinde..." - Y. K. Beyatlı.

Anayın atanın (babanın) hakkı için yap

Köken:

[1] (Türkçe)

[1] (Sanskritçe) Baba sanskritçe kökenli bir kelimedir. Türkler Hindistan üzerinden Anadoluya gelirken saygı anlamlı "hiç bir şeye ihtiyacı olmayan" kişi anlamına tasavvuf kanalıyla getirmişlerdir. Bu fikrin patent hakkı Yapısal Dilci Kaymakam Eyüp Sabri Kartal'a ait olup kaynak belirtilmeden yayınlanamaz.

Sözcük Birliktelikleri:

Baba Oruç, Gül Baba, Haçkalı Baba, Somuncu Baba, Gani Baba, Şam Baba, Arap Baba, Mimi Baba, iskele babası, baba adam, babaanne, baba bucağı, babacan, baba evi, baba hindi, baba mirası, baba nasihati, baba ocağı, baba tatlısı, baba yadigârı, babayiğit, baba yurdu, Âdem baba, ağababa, ana baba, ballıbaba, büyük baba, dedebaba, devlet baba, efendibaba, kayın baba, Noel baba, paşa baba, üvey baba,

Türetilmiş Kavramlar:

büyük baba, babaanne

Atasözleri:

Baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş

Baba ekmeği zindan ekmeği,koca ekmeği meydan ekmeği

Baba koruk yer,oğlunun dişi kamaşır

Babadan mal kalır,kemal kalmaz

Babaya dayanma,karıya güvenme

Deyimler:

babadan babaya, babadan oğula, baba değil, tırabzan babası, babam!, babamın adı Hıdır, elimden gelen budur, ustamın adı Hıdır, elimden gelen budur, babam sağ olsun, babana rahmet, baba olmak, babasına çekmek, babasına rahmet okumak, babasının hayrına, babasının kızı, babasının oğlu, babasının çiftliği

Çeviriler :

Çeviriler

Afrikanca: [1] vader ^(af)
Almanca: [1] Vater ^(de)
Aragonca: [1] pai ^(an)
Arapça: [1] اَب ^(ar) (ab)
Arnavutça: [1] baba ^(sq), atë ^(sq)
Asturca: [1] pá ^(ast)
Aymara: [1] awki ^(ay)
Azerice: [1] ata ^(az)
Baskça: [1] aita ^(eu)
Boşnakça: [1] otac ^(bs) e.
Bröton: [1] tad ^(br) e.
Bulgarca: [1] баща ^(bg) d.
Caló: [1] batú ^(rmr), bato ^(rmr), batico ^(rmr), dadá ^(rmr)
Çekçe: [1] otec ^(cs), táta ^(cs), tatínek ^(cs), taťka ^(cs), fotr ^(cs) (pejorative) e.
Çince: [1] 父 ^(zh) (fù), 爸爸 ^(zh) (bàbà), 父亲 ^(zh) (fù qīn)
Danca: [1] far ^(da) , fader ^(da)
Endonezce: [1] ayah ^(id), bapak ^(id), ayahanda ^(id), bapa ^(id), ayah ^(id), pak ^(id)
İnterlingua: [1] patre ^(ia)
Esperanto: [1] patro ^(eo), paĉjo ^(eo)
Estonca: [1] isa ^(et)
Faroe dili: [1] faðir ^(fo)
Farsça: [1] پِدَر ^(fa) (pedær)
Fince: [1] isä ^(fi); [2] pollari ^(fi)
Fransızca: [1] père ^(fr), papa ^(fr) e.
Frizce: [1] heit ^(fy)
Galce: [1] tad ^(cy)
Galiçyaca: [1] pai ^(gl)
Guarani: [1] túva ^(gn), ru ^(gn)
Hırvatça: [1] otac ^(hr)
Hollandaca: [1] vader ^(nl) e., papa ^(nl), pappie ^(nl)
İdo: [1] patro ^(io)
İbranice: [1] אָב ^(he) e.
İngilizce: [1] father ^(en), dad ^(en), daddy ^(en), pop ^(en), papa ^(en)
İrlandaca: [1] athair ^(ga), daidí ^(ga)
İspanyolca: [1] padre ^(es) e., papá ^(es), viejo ^(es), tata ^(es)
İsveççe: [1] fader ^(sv), far ^(sv), pappa ^(sv)
İtalyanca: [1] padre ^(it) e. , babbo ^(it) , tata ^(it), papà ^(it)

İzlandaca: [1] faðir ^(is)
Japonca: [1] お父さん ^(ja) (おとうさん, otōsan), 父 ^(ja) (ちち, chichi)
Katalanca: [1] pare ^(ca) e.
Keçua: [1] tata ^(qu), churiyaqe ^(qu)
Korece: [1] 아버지 ^(ko) (abeoji)
Latince: [1] pater ^(la) e., papa ^(la), atta ^(la)
Lehçe: [1] ojciec ^(pl) e., tata ^(pl)
Letonca: [1] tēvs ^(lv)
Lingala: [1] tata ^(ln)
Litvanca: [1] tėvas ^(lt), pradininkas ^(lt), protėvis ^(lt)
Maasai: [1] papa ^(mas), paapa ^(mas), olaiiu ^(mas)
Macarca: [1] atya ^(hu), apa ^(hu), papa ^(hu), édesapa ^(hu), apu ^(hu)
Makedonca: [1] татко ^(mk) (tatko)
Malagasi: [1] ray ^(mg)
Malayca: [1] bapa ^(ms)
Maltaca: [1] missier ^(mt)
Maori: [1] haakoro ^(mi), kohake ^(mi)
Norveççe: [1] far ^(no)
Okzitanca: [1] paire ^(oc)
Portekizce: [1] pai ^(pt) e.
Rapanui: [1] koro ^(rap), matu’a ^(rap), matu’a tane ^(rap)
Reto Romanca: [1] bab ^(rm)
Rumence: [1] tată ^(ro), părinte ^(ro), taică ^(ro)
Rusça: [1] отец ^(ru) e. (otets), папа ^(ru) e. coll., батя ^(ru) e. coll.
Samoanca: [1] tamā ^(sm)
Savahili: [1] baba ^(sw), mzazi ^(sw)
Sırpça: [1] отац ^(sr) e. (otac)
Sicilya Dili: [1] patri ^(scn)
Slovakça: [1] otec ^(sk)
Slovence: [1] ôèe ^(sl)
Tagalog: [1] tatay ^(tl), ama ^(tl)
Tayca: [1] พ่อ ^(th)
Ukraynaca: [1] батько ^(uk) (bat'ko) e.
Xhosan: [1] utata ^(xh), ubawo ^(xh)
Yunanca: [1] (Eski) πατήρ ^(el) (patir) m, πάτερ ^(el) (pater) e., (Modern) πατέρας ^(el) (pateras), μπαμπάς ^(el) (babas) e.
Zulu: [1] ubaba ^(zu)

Türk Dilleri :

Çeviriler

Turan Dili áta
Türkmence: kaka (tk), däde (tk)
Uygurca: dada, ata

[değiştir] Azerice

[değiştir] Ad

Anlamlar:

[1] dede

[değiştir] Boşnakça

[değiştir] Ad

Anlamlar:

[1] büyükanne

[2] nine

[3] haminne

[4] yaşlı kadın

Eş Anlamlılar:

[1] nena

[değiştir] Fransızca

[değiştir] Ad

Anlamlar:

[1] Bir çeşit erikli kek.

[değiştir] Hausa

[değiştir] Ad

Anlamlar:

[1] baba

[değiştir] Hırvatça

[değiştir] Ad

Anlamlar: baba d. Şablon:s (ç.: babe)

[1] büyükanne

[2] nine

[3] haminne

[4] yaşlı kadın

[değiştir] İngilizce

[değiştir] İsim

(Bu bölümde tercüme çalışması vardır.)

A kind of sponge cake soaked in rum-flavoured syrup.
A grandmother.
- 1993, Karen Dubinsky, Improper Advances: Rape and Heterosexual Conflict in Ontario, 1880-1929, University of Chicago Press
  
  My baba, Ksenia Dubinsky, tells me that my education makes her proud.
- 2001, Brattleboro Remembers, edited by the Brattleboro [Vermont] Historical Society, Arcadia Publishing
  
  I walked first for my grandmother, and my mother was sorry she had missed my first steps. My Baba was so proud, my mother later told me.
- 2004: A Woman's Europe: True Stories, edited by MaryBeth Bond
  
  As we made eye contact, I slowly began to wonder if she was Baba. I did not know my grandmother though I'd spoken with her several times on the telephone;
An old woman, especially a traditional old woman from an eastern European culture.
- 1914, Russell Sage Foundation, Wage-earning Pittsburgh
  
  Only two women, typical "babas" (peasant women) in the house from which I got my quilt and bedcloth, could be coaxed to pose;
- 1986, Janice Kulyk Keefer, The Paris-Napoli Express
  
  Laura hadn't known that anyone's mother could look like that, like the babas you sometimes saw downtown, bandaged in kerchiefs and aprons, sitting toothless in stockinged feet on small verandahs, peeling potatoes or beets or just shaking their heads and grimacing.
- 2003, Food Tourism Around The World: Development, Management and Markets, edited by Colin Michael Hall and Liz Sharples
  
  According to some, new volunteers are becoming more difficult to recruit and there are dark suggestions that 'money is being made on the backs of the babas', the dedicated, but ageing ladies who still spend countless hours of their time preparing foodstuffs for the occasion.
A father
- 1849, Edward Bulwer Lytton, The Caxtons
  
  The first time I signed my exercise I wrote "Pisistratus Caxton" in my best round-hand. "And dey call your baba a scholar!" said the Doctor, contemptuously.
- 1998, Mulan (movie)
  
  "The greatest gift and honor is having you for a daughter. I've missed you so." "I've missed you too, baba."
- 2002, Bend It Like Beckham (movie)
  
  Okay. Okay. Fine, baba. Let's just do it before something else goes wrong.
- 2003, House of Sand and Fog (movie)
  
  "Do not be disrespectful, son. Look at me." "Baba, were you a Savaki?"
Şablon:context A holy man, a spiritual leader
- 1995, Hugh J.M. Johnston and Tara Singh Bains, The Four Quarters of the Night: The Life-Journey of an Emigrant Sikh
  
  While I was in Port Alberni, three babas came to Canada to raise money ...
- 2004, Andrew Robinson, Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker
  
  But according to Ray, 'all the babas my uncle knew were genuine. None of them was exposed. They were fairly humble people, not show-offs like the Maharishi ...
- 2006, Suraiya Faroqhi, Subjects Of The Sultan: Culture And Daily Life In The Ottoman Empire
  
  Most babas had little contact with written culture and are not therefore named in books and treatises.
A baby, child
- 1876, Sir George Otto Trevelyan, The Life and Letters of Lord Macaulay
  
  That is to say, if I do not take care, I shall go on calling my darling 'Baba' till she is as old as her mamma, and has a dozen Babas of her own.
- 1904, Rudyard Kipling, Traffics and Discoveries
  
  For my child is dead--my baba is dead!
In baby talk, often used for a variety of words beginning with "b", such as "bottle" or "blanket"
- 2004, House (TV, episode 1.14)
  
  Oh, it's storytime! Let me get my baba.