abdal
Vikisözlük sitesinden
Konu başlıkları |
[değiştir]
[değiştir]
Ad
- [1] (eskimiş) Gezgin derviş
- [2] (eskimiş) Dilenci kılıklı, üstü başı perişan kimse
- [3] (halk ağzı) (Alucra) Sünnetçi
- [4] (halk ağzı) Çingene
- [5] Çin'e bağlı özerk Uygur ülkesinde Kaşgar vilayeti yenişehir kazasında kullanılan ve temel olarak bir Türk lehçesi olan ,fakat bizim Eskişehir'in batısında kullanılan şiveye yakın Osmanlı Türkçesi ki içerisinde farsça kelimeler içeren bir Çağatay dili.[1] Kaşgar çevresindeki Yenişehir (Shūlè Xiàn)'de, Hanalik (Han-nan-li-k'o-pa-cha veya Hanerik) ve Paynap köylerinde Ayni (Uygurca: ئەينۇ ; Äynú veya ئابدال ; Abdal, Rusca: Эйну́, Айну, Абдал) abdal dilini konuşan göçebe insanlar yaşarlar[2]. Dilbilimcilere göre karışık bir dil, çoğunlukla dilbilgisi Türkçe, temel olarak aslında Uygurca, ama başlıca Farsi kelimeleri içerir[3]. Evde Ayni, dışarıda Uygurca konuşurlar.
- [6] bedel kelimesinin çoğulu, bedeller demektir. Yani kendisi yerine değil, başkasının bedeline yaşayan kişi , evliya .
| Durum | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | abdal | abdallar |
| Belirtme (-i) | abdalı | abdalları |
| Yönelme (-e) | abdala | abdallara |
| Bulunma (-de) | abdalda | abdallarda |
| Çıkma (-den) | abdaldan | abdallardan |
| Tamlayan | abdalın | abdalların |
- Esasen esoterik sufi öğretisine ait bir kavram iken, 13. yy'da Anadolu'da heterodoks İslami tarikatler bünyesindeki meczup dervişler için kullanılmıştır. En eski kullanılan kaynak eser, Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilik kitabıdır.
- [1] "Varıp yaslanayım Hacı Bektaş'a / Abdalın olayım çullar içinde." -(Gevheri) (derviş anlamında)
- [2] "Abdal ata binince bey oldum sanır / Şalgam aşa girince yağ oldum sanır / Çulu dökülür abdalın, herkes tanır / Suyu çeker şalgamın, aşık usanır" - Atasözü
- [1] (Arapça) abdāl (1. bedeller, 2. sufi düşüncesinde rical-i gaybın bir rütbesi) < badal (bedel)
- Abdal abdalın ne umduğunu, ne bulduğunu ister
- Dağ yürümezse abdal yürür
- [4] Abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır
- [4] Abdal düğünden, çocuk oyundan usanmaz
- [4] Abdalın dostluğu köy görününceye kadar
- [4] Abdalın karnı doyunca gözü pabucundadır
- [4] Abdalın yağı çok olursa gah borusuna çalar, gah gerisine
- [1] gezgin, derviş, Abdallı , abdal dili
[değiştir]
[değiştir]
Ad
- [1] Aptal
[değiştir]
[değiştir]
Ad
- [1] Dünya ile ilgisini kesen mânevî makam sahibi kişi.
- "Hakk'ın zuhuru âlem ile ve âlemin vücûdu Hak'la kâimdir. Onunçün mutarraf dedi. Zîrâ mutarraf mefûl sigâsı üzere ibrişim-i ridâdır. Alem ise Hak yüzüne ridâdır. Abdâl-ı müminîne işâretdir ki esrâri adem-i ihatalarından nâşî kâfir oluruz diye havflerinden ellerin mushafa ururlar ve şeriâtin zahirine temessük ederler. Pes bunlara abdal demek adem-i ihatalarına göre ve hakâyıkın zuhurunda tebeddül ve teğayyürlerine binâendir vallahü alem." - Ruh-ul Mesnevi
- Sözlerin Soyağacı: abdal
Kaynak hatası <ref> etiketleri var, ama <references/> etiketi bulunamadı
Kategoriler:
- Türkçe sözcükler
- Ad (Türkçe)
- Ad
- Anlamı olan maddeler
- Eskimiş
- Eskimiş (Türkçe)
- Halk ağzı
- Halk ağzı (Türkçe)
- Alucra ağzı
- Örneği olan maddeler
- Kökeni olan maddeler
- Arapça kökenli sözcükler
- Arapça kökenli sözcükler (Türkçe)
- Atasözüne bağlantısı olan maddeler
- Diğer Dillere Çevrilmiş Maddeler
- Azerice sözcükler
- Ad (Azerice)
- Osmanlıca sözcükler
- Ad (Osmanlıca)
- Kaynak Verilmiş Maddeler