abdal

Vikisözlük sitesinden

Konu başlıkları 1 Azerice 1.1 Ad 2 Türkçe 2.1 Ad 3 Osmanlıca 3.1 Ad

[değiştir]

[değiştir] Ad

Anlamlar:

[1] Aptal

[değiştir]

[değiştir] Ad

Durum	Tekil	Çoğul
Yalın	abdal	abdallar
Belirtme (-i)	abdalı	abdalları
Yönelme (-e)	abdala	abdallara
Bulunma (-de)	abdalda	abdallarda
Çıkma (-den)	abdaldan	abdallardan
Tamlayan	abdalın	abdalların

Anlamlar:

[1] (eskimiş) Gezgin derviş

[2] (eskimiş) Dilenci kılıklı, üstü başı perişan kimse

[3] (halk ağzı) (Alucra) Sünnetçi

Köken :

[1] (Arapça) abdāl (1. bedeller, 2. sufi düşüncesinde rical-i gaybın bir rütbesi) < badal (bedel)

Açıklamalar:

Esasen esoterik sufi öğretisine ait bir kavram iken, 13. yy'da Anadolu'da heterodoks İslami tarikatler bünyesindeki meczup dervişler için kullanılmıştır.

Örnekler:

[1] "Varıp yaslanayım Hacı Bektaş'a / Abdalın olayım çullar içinde." -(Gevheri)

[2] "Abdal ata binince bey oldum sanır / Şalgam aşa girince yağ oldum sanır / Çulu dökülür abdalın, herkes tanır / Suyu çeker şalgamın, aşık usanır" - Atasözü

Atasözleri:

Abdal abdalın ne umduğunu, ne bulduğunu ister

Abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır

Abdal düğünden, çocuk oyundan usanmaz

Dağ yürümezse abdal yürür

Abdala malum olur

Abdalın arkadaşlığı yol görününcüye kadardır

Abdala 'kar yağıyor' demişler, 'titremeye hazırım' demiş

Abdal abdalın ne umduğunu, ne bulduğunu ister

İlgili sözcükler

[1] gezgin, derviş, Abdallı

[değiştir]

[değiştir] Ad

Anlamlar:

[1] Dünya ile ilgisini kesen mânevî makam sahibi kişi.

Örnekler:

"Hakk'ın zuhuru âlem ile ve âlemin vücûdu Hak'la kâimdir. Onunçün mutarraf dedi. Zîrâ mutarraf mefûl sigâsı üzere ibrişim-i ridâdır. Alem ise Hak yüzüne ridâdır. Abdâl-ı müminîne işâretdir ki esrâri adem-i ihatalarından nâşî kâfir oluruz diye [havf]lerinden ellerin [mushafa]a ururlar ve şeriâtin zahirine temessük ederler. Pes bunlara abdal demek adem-i ihatalarına göre ve hakâyıkın zuhurunda tebeddül ve teğayyürlerine binâendir vallahü alem." - Ruh-ul Mesnevi

Kaynaklar :

• Sözlerin Soyağacı: abdal